Pokrycia dachowe: co poza dachówką ceramiczną? Blacha stalowa i trapezowa, gonty bitumiczne, dachówki betonowe, płytki włókno-cementowe

Pokrycie dachu to poważna pozycja w budżecie budowy domu. Istnieją jednak efektowne pokrycia dachowe, które pozwolą nam wykończyć dach za rozsądną cenę. Warto rozejrzeć się za materiałami typu blacha stalowa lub trapezowa, gonty bitumiczne lub dachówki betonowe. Chcąc zaoszczędzić, szukaj materiałów w marketach i składach budowlanych. Sprawdzaj ceny w internecie i negocjuj upusty. Ale pamiętaj, że nie zawsze warto oszczędzać na robociźnie.

Pokrycia dachowe z dachówek betonowych

  • Cena dachówek betonowych jest konkurencyjna w stosunku do ceramicznych. Za 1 m² dachówki podstawowej zapłacimy około 19-30 zł. Znacznie droższe są elementy dodatkowe takie jak dachówki połówkowe, kątowe czy gąsiory.
  • Kupując tańszy materiał na pokrycie dachowe, nie tracimy na efekcie estetycznym – dachówki betonowe prezentują się równie efektownie jak ceramiczne. Dla laika są nie do odróżnienia. Zarówno ich jakość, jak i wzornictwo nie ustępują wyrobom z gliny. Spory ciężar pokrycia sprawia, że na dachu wyglądają równie solidnie jak ceramiczne.
  • W przeciwieństwie do ceramicznych dachówki betonowe mają bardzo dokładne wymiary. Dokładność wymiarowa i mniejszy ciężar ułatwiają ich układanie, dlatego koszt robocizny może być niższy w porównaniu do dachówek ceramicznych.
Dach z blachy

Blacha trapezowa sprawdza się na dachach domów o nowoczesnej architekturze. Autor: Daniel Rumiancew

Pokrycia z blachy

Do produkcji pokryć dachowych z blachy wykorzystuje się jeden z czterech metali: stal, aluminium, miedź lub stop cynku z tytanem. Co oprócz cen odróżnia od siebie te pokrycia dachowe?

Pokrycia dachowe ze stali

Blacha stalowa ocynkowana to do niedawna najbardziej popularny i najczęściej pojawiający się materiał wśród pokryć dachowych. Warto ją zastosować, jeżeli nasz tryb życia i specyfika pracy nie wykluczają przeprowadzek. Gwarancje producentów wynoszą 10-15 lat. Mimo że cena pokrycia z blachy stalowej wynosi od 30 zł, ostateczny koszt pokrycia jest stosunkowo niski, zwłaszcza na dużych połaciach dachów dwu i czterospadowych. Ze stali produkuje się blachy płaskie, blachy trapezowe i blachodachówki.

Sprawdz też: Montaż blachodachówki

Odporność blachy na promieniowanie UV, korozję chemiczną i biologiczną zależy od rodzaju zastosowanej powłoki. Te zabezpieczone alucynkiem są bardziej odporne od ocynkowanych powlekanych, niektóre mają nawet 35-letnią gwarancję. Blacha pokryta alucynkiem to jednak większa inwestycja – jej koszt wynosi 42-68 zł za 1 m². Dzięki zawartości aluminium stal nie koroduje, cynk regeneruje powłoki w miejscach zarysowań i cięć, a krzem nadaje im twardość. Lakier poliestrowy sprawia, że blacha jest bardziej odporna na odbarwienia.

Koszt układania nie jest wysoki – zapłacimy za nie od 30 zł za 1 m². Koszty pokrycia obniża to, że nie płacimy – tak jak w przypadku dachówek – za elementy dodatkowe. Wszystkie obróbki wykonuje na miejscu dekarz i wchodzą one w skład ceny układania pokrycia. Droższe jest układanie blachy na modny rąbek stojący niż na płasko.

Blacha aluminiowa na dach

Aluminium jest najlżejszym z metali stosowanych do produkcji pokryć. Koroduje znacznie wolniej niż stal, ale jest za to bardziej podatne na odkształcenia. Blachy aluminiowe mogą mieć powierzchnię gładką lub tak zwaną stucco (młotkowaną), która je optycznie postarza. Z aluminium produkuje się blachy płaskie, blachy trapezowe, blachodachówki i płytki dachówkowe.

Pokrycie z blachy trapezowej

  • Blacha trapezowa jest chętnie używana do krycia dachów dwuspadowych typowych dla nowoczesnej architektury. Może mieć różną wysokość fali. Chętnie stosuje się ją ze względu na przystępną cenę – 1 m² blachy trapezowej ocynkowanej można kupić już za 15 zł. Blacha trapezowa kolorowa kosztuje 18-21 zł za 1 m².
  • Koszt ułożenia blachy trapezowej także nie jest wysoki – wynosi 15-22 zł za 1 m².

Zobacz w Murator.tv: Pokrycie blachą na rąbek stojący

Pokrycia dachowe z miedzi

Pokrycia dachowe wykonuje się także z miedzi walcowanej na zimno, odtlenionej fosforem. Miedź jest plastyczna, łatwa w obróbce i odporna na korozję. Z czasem pokrywa się naturalną zielonkawą patyną. Może być też pokryta sztuczną patyną, czyli warstwą pasywacyjną nanoszoną w trakcie produkcji. Po takim zabiegu blacha nabiera odcienia brązowego lub zielonkawo-turkusowego. Z miedzi produkuje się blachę płaską oraz płytki i łuski dachowe. Pokrycia te nie mogą stykać się ze zwykłym aluminium (ewentualnie z aluminium anodowanym), z cynkiem oraz ze stalą. Miedź to zdecydowanie najdroższe z metalowych pokryć.

Pokrycia dachowe z blachy tytanowo-cynkowej

Stop cynku i tytanu powstaje w procesie walcowania cynku z domieszką tytanu i odrobiną miedzi oraz aluminium. Tytan zwiększa wytrzymałość blachy na uszkodzenia, a miedź odporność na rozciąganie. Blachy tytanowo-cynkowe bywają fabrycznie patynowane lub pasywowane, czyli sztucznie postarzane. Zamiast naturalnego srebrzystego koloru zyskują wtedy barwę szaroniebieską lub grafitową. Z cynku i tytanu produkuje się blachę płaską i płytki dachowe.

Warto wiedzieć

Powłoki dachowe

  • Poliester – a konkretnie farba kryjąca na spoiwie poliestrowym – to standardowa powłoka stosowana na pokrycia dachowe z blachy. W porównaniu z innymi powłokami jest najmniej odporna na uszkodzenia mechaniczne, utratę koloru oraz czynniki chemiczne. Charakteryzuje się jednak dobrą odpornością na działanie wysokiej temperatury oraz na korozję. Jej główne zalety to niska cena i duża gama kolorów. Poliester występuje w wersji błyszczącej i matowej. Ta ostatnia jest droższa, ale odporniejsza. Grubość takiej powłoki wynosi zazwyczaj 25 μm (połysk), 40 μm (mat). Gwarancja – około 10 lat.
  • Poliester z ceramiką – niektóre firmy wzbogacają poliestrową powłokę dodatkiem mikroskopijnych granulek ceramicznych. Domieszka ta zwiększa trwałość pokrycia z blachy i jego odporność na zarysowanie. Grubość takiej powłoki wynosi zazwyczaj 25 μm. Gwarancja – 10-15 lat.
  • Pural – to tworzywo powstałe z połączenia poliuretanu i poliamidu. Ma dużą odporność na korozję i promieniowanie UV. Pural jest też bardzo odporny na ścieranie i inne uszkodzenia mechaniczne. Pokrycia zabezpieczone puralem występują w wersji matowej lub błyszczącej. Grubość takiej powłoki to około 50 μm. Gwarancja – mniej więcej 15 lat.
  • PP99 – jest odmianą puralu. Daje powłokę bardziej błyszczącą niż poliester i odporniejszą na zarysowanie. Może mieć fakturę gładką lub młotkowaną. Gwarancja – około 40 lat.
  • PVDF (PVF2) – to powłoka poliwinylowo-fluorkowa. Podobnie jak pural i PP99 jest bardzo trwała, twarda i odporna na substancje chemiczne zawarte w powietrzu. Dachy zabezpieczone PVDV są rekomendowane do stosowania w środowisku o podwyższonym zasoleniu lub zanieczyszczeniu powietrza. Blacha pokrytą tą powłoką nie zmienia barwy z upływem czasu. Jest produkowana w kolorach „czystych” oraz zmieniających odcień zależnie od kąta patrzenia. PVF2 jest najdroższą powłoką. Jej grubość wynosi zazwyczaj 25 μm. Gwarancja – 10-30 lat.
  • PCW (F) FoodSafe – zmodyfikowany polichlorek winylu. Nietoksyczny i obojętny chemicznie (dopuszczony nawet do kontaktu z żywnością). Odporny na korozję biologiczną. Trwały i łatwy w czyszczeniu. Standardowy kolor – biały. Grubość powłoki wynosi 100-150 μm. Gwarancja – około 30 lat.
  • Plastizol SCE – to plastyfikowany polichlorek winylu, czyli pochodna popularnego PCW. Powłoka jest mniej więcej osiem-dziesięć razy grubsza od poliestrowej. Wykazuje sporą odporność na uszkodzenia mechaniczne, blaknięcie, matowienie i niską temperaturę. Paleta dostępnych barw obejmuje kilkanaście kolorów. Ma lepszą odporność na korozję niż poliester z drobinkami ceramicznymi. Grubość powłoki wynosi 100-200 μm. Ma delikatne przetłoczenia na powierzchni. Gwarancja – 40-50 lat.
  • HPS-200 – plastizol w twardszej wersji. Ma bardzo wysoką odporność na ścieranie i zadrapanie. Grubość powłoki wynosi około 200 μm. Gwarancja – 50 lat.
  • Posypka – powłoki poliestrowe wzbogaca się kruszywem kwarcowym, ceramicznym lub skalnym. Zależnie od jego gramatury powstaje wtedy posypka grubo- lub drobnoziarnista. Zabezpiecza ona blachę przed zarysowaniem oraz poprawia nieco jej właściwości akustyczne. Posypka rozprasza też promienie słoneczne, więc pokrycie trochę mniej się nagrzewa. Zimą spowalnia zsuwanie się śniegu z dachu. Gwarancja – około 30 lat.

Coraz rzadziej stosuje się powłokę akrylową. Inne prześcignęły ją pod względem trwałości i niezawodności. Oprócz zabezpieczenia zewnętrznej strony pokrycia istotna jest również ochrona przed korozją jego spodu, gdzie może dochodzić do wykraplania się pary. I tym razem producenci stosują różne rodzaje powłok – może to być poliester, lakier epoksydowy, alucynk lub akryl. Dodatkowo mogą się one różnić grubością, na przykład zabezpieczenie z poliestru może mieć 5 albo 10 µm. Najdłuższe gwarancje są udzielane na blachy z zabezpieczeniem spodniej powierzchni akrylem.

Która blacha dachowa jest najtrwalsza?

Wiadomo, że największą trwałością odznacza się metal nieulegający korozji, a więc miedź, stop cynku i tytanu oraz aluminium. Widać to wyraźnie po gwarancjach udzielanych na takie produkty. Dochodzą one często do 100, a nawet 300 lat, co w porównaniu z kilkunastoletnią gwarancją na produkty stalowe jest dowodem wysokiej jakości.

Nierdzewne pokrycia dachowe warto wybrać zwłaszcza wtedy, gdy nasz dom stoi nad morzem (sól w powietrzu przyspiesza korozję) lub na terenach o dużej wilgotności.

Za trwałość blach stalowych odpowiada warstwa antykorozyjna – ocynk, alucynk oraz powłoka dekoracyjna. Trwałość zależy także od jakości montażu. Nawet najlepsza blacha stalowa zamontowana w sposób odbiegający od zaleceń producenta szybko może przerdzewieć.

Pokrycie z gontów bitumicznych

  • Pokrycia bitumiczne to jedno z bardziej ekonomicznych rozwiązań. Cena 1 m² pokrycia z gontów bitumicznych wynosi 22-33 zł. Ich trwałość jest określana na 10-20 lat, modyfikowane polimerami APP lub SBS są trwalsze. Najtrwalsze są te pokryte folią miedzianą, która patynując się, nabiera szlachetnego wyglądu, a równocześnie nie traci walorów użytkowych. Barwienie uodparnia je na działanie czynników chemicznych i wpływ niekorzystnych warunków atmosferycznych. Koszt ułożenia gontów bitumicznych wynosi 20-37 za 1 m². Drobne naprawy można wykonać samodzielnie.
  • Największą zaletą tego pokrycia jest łatwy remont dachu. Nie trzeba zrywać starego pokrycia, można położyć na nie nową warstwę gontów – nawet czterolub pięciokrotnie.

Płytki włóknocementowe czyli ekologiczny eternit

Ekologiczny - dla odróżnienia od popularnego niegdyś poprzednika, który zawierał azbest. W nowoczesnym eternicie nie ma rakotwórczych mikrowłókien – zastąpiono je naturalnymi. Włóknocement powstaje wyłącznie z naturalnych, bezpiecznych dla zdrowia i środowiska materiałów. Troska o środowisko idzie w parze z jakością i szeregiem zalet użytkowych włóknocementu. Płytkami włóknocementowymi można kryć całe połacie albo stosować je tylko na obróbki okapów, gzymsów lub kominów w dachach krytych innym materiałem. Ponieważ nadają się także do wykończenia elewacji, pozwalają pokryć jednolitą okładziną całą bryłę domu, co jest chętnie wykorzystywane w nowoczesnych projektach.

Płytki włóknocementowe nadają się na dachy o nachyleniu od 25 lub 30°. Są bardzo różnorodne, więc pozwalają na dowolną aranżację wyglądu pokrycia przy jego optymalnym, bezodpadowym rozplanowaniu. Dzięki temu sprawdzają się zarówno na prostych jedno czy dwuspadowych dachach, jak i na skomplikowanych konstrukcjach wielopołaciowych albo łukowych.

Płytki mają różne kształty i rozmiary. Niektóre z nich są pełne, inne mają skośnie lub łukowo obcięte narożniki. Elementy prostokątne mają najczęściej wymiary 20 x 30, 20 x 40, 30 x 45 i 30 x 60 cm, niekiedy krawędzie są o 2-3 cm krótsze lub dłuższe. Układa się je poziomo albo pionowo, do każdego typu płytki są przypisane możliwe dla niej wzory ułożenia. Płytki o łukowej dolnej krawędzi, przypominające dachówkę karpiówkę, mają długość 40 i szerokość 24 cm. Są też płytki w formie kwadratów o boku 20, 25, 30 i 40 cm. Wiele płytek nadaje się zarówno do układania na połaci, jak i do wykańczania gzymsów, okapów, krokwi szczytowych, kominów czy okien dachowych. Są jednak również specjalne płytki przeznaczone na tego typu obróbki – mają wymiary 20 x 20 lub 30 x 30 cm. Standardowa grubość płytek to 4 mm, ale są też grubsze (wzmocnione) – 4,5-milimetrowe. Stosuje się je na obszarach o dużym obciążeniu śniegiem.

Płytki dachowe wyglądające jak łupek

Płytki włóknocementowe przypominają łupek i dobrze się komponują z materiałami naturalnymi. Są przy tym dużo lżejsze i tańsze Autor: EURONIT

Czym się kierować wybierając pokrycie?

Inwestorzy w pierwszej kolejności kierują się względami estetycznymi, ale trzeba też brać pod uwagę uwarunkowania techniczne. Wybrany materiał będzie miał bowiem wielkie znaczenie dla trwałości dachu. Jeżeli budujesz dom z poddaszem użytkowym z projektu gotowego, wybór masz niemal nieograniczony, bo standardowo konstrukcję więźby projektuje się pod dachówkę. Jeśli dom ma poddasze nieużytkowe, przekroje i rozstaw elementów konstrukcyjnych dopasowuje się do konkretnego pokrycia. Trzeba sprawdzić, pod jakie pokrycie była projektowana więźba. Nie ma problemu, jeżeli chcesz wybrać materiał lekki. Jednak niektóre materiały pokryciowe mimo niewielkiego ciężaru nie kwalifikują się do grupy lekkich, bo układa się je na sztywnym poszyciu, które waży 11-16 kg/m2. Są to wszystkie papy (podkładowa i nawierzchniowa ważą 8-9 kg/m2), gonty bitumiczne (około 9 kg/m2) i blachy płaskie (2-4 kg/m2). Mimo że same są bardzo lekkie, razem z poszyciem ważą ponad 15 kg/m2. Za lekkie można uznać pokrycia układane na ruszcie z kontrłat i łat, takie jak blachodachówka (4,5-7 kg/m2), panele z blachy stalowej (około 5 kg/m2) i płyty bitumiczne (około 3 kg/m2). Chociaż na ruszcie układa się też dachówki, uznaje się je za pokrycie ciężkie, gdyż ważą 30-80 kg/m2. Najłatwiej układa się gonty bitumiczne. Ich montaż nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Najwięcej doświadczenia wymaga układanie blachy płaskiej.

Które z pokryć są najtrwalsze?

Najlepiej pod tym względem wypada blacha miedziana, która może przetrwać na dachu nawet 300 lat. Przeszło 100-letnią trwałość ma blacha cynkowo-tytanowa. Tradycyjne dachówki ceramiczne starają się im dorównać – ich trwałość szacuje się na kilkadziesiąt lat – potwierdzają to nawet 50-letnie gwarancje. Pokryciami, które przetrwają przynajmniej jedno pokolenie mieszkańców domu, są też dachówki cementowe. Choć blachy powlekane nie szczycą się taką długowiecznością, wszystko zależy od rodzaju powłoki. Droższe blachodachówki stalowe powlekane grubszą warstwą poliestru, plastisolem czy poliuretanem dostają 30-40-letnie gwarancje, a te z posypką z naturalnego kruszywa – nawet 50-letnie.

Pokrycia najdroższe i najtańsze

Podstawowy materiał stanowi tylko 30-50% kompletnego pokrycia. Największy wpływ na koszt dachu mają elementy dodatkowe – dachówki specjalne – oraz robocizna. Większe dachówki są droższe, ale za to mniej się ich zużywa na 1 m2 i ich montaż jest szybszy, więc tańszy. Na dachu o prostej formie pokrycie z dużych dachówek może się okazać korzystniejsze finansowo niż z drobnych elementów. Z kolei na dachu skomplikowanym pokrycie z mniejszych dachówek może być tańsze – mniej będzie strat z docinania elementów. Aby zapewnić prawidłową wentylację pod pokryciem, na pewno będziesz musiał zamontować więcej dachówek wentylacyjnych, potrzeba też będzie więcej gąsiorów na wykończenie kalenicy i grzbietów, a także klamer i spinek koniecznych do zamontowania pokrycia. Oczywiście tańsze materiały podstawowe dadzą w efekcie tańszy dach. Najmniej kosztują płyty bitumiczne. W podobnej cenie można kupić trapezową blachę stalową ocynkowaną. Droższe są dachowki ceramiczne, cementowe i blachodachówka. Najdroższe są pokrycia z blachy miedzianej lub cynkowo-tytanowej, albo z łupka kamiennego.

Warto wiedzieć

Jaka konstrukcja pod jakie pokrycie?

  • Drewniany ruszt z kontrłat i łat - na nim układa się pokrycia profilowane - blachodachówkę, blache trapezową, dachówki. Dzięki kontrłatom nabitym na krokwie wytwarza się szczelina wentylacyjna między pokryciem a membraną dachową. Łaty stanowią oparcie dla pokrycia dachowego. Elementy rusztu mają zazwyczaj przekrój 4 x 6 cm. Rozstaw kontrłat wynika z rozstawu krokwi, zwykle jest to około 90 cm. Łaty rozmieszcza się zgodnie z zaleceniami producenta pokrycia dachowego. Układając dachówki, rozstaw łat dobiera się do kąta nachylenia dachu, długości dachówek i długości połaci. Im drobniejsze elementy pokrycia, tym gęściej trzeba mocować łaty. Łaty zagęszcza się także na połaciach o mniejszym spadku. Producenci dachówek podają rozstaw łat z kilkucentymetrową tolerancją– najmniejszy jest dla dachówek ceramicznych.
  • Sztywne poszycie - jest niezbędne, gdy dach będzie kryty gontem bitumicznym lub blachą płaską. Zalecane jest także na dachach o skomplikowanej bryle krytych dachówkami, bo pomaga dekarzom bezpiecznie się po nich poruszać. Wykorzystanie płyt drewnopochodnych w dużych arkuszach skraca czas montażu sztywnego poszycia i pozwala mu uzyskać równą płaszczyznę

Kolor pokrycia dachowego. Dobrany do domu i otoczenia.

Gdy zdecydowałeś się już na rodzaj pokrycia dachowego, czeka cię kolejna decyzja. Musisz ustalić kolor pokrycia tak, żeby jak najlepiej pasowało do domu i nie wyróżniało się za bardzo z otoczenia.

Wpisany w otoczenie

Zwykle dom położony na malowniczej działce, z widokiem na piękny ogród, najlepiej będzie wyglądał zestawiony z naturalnymi barwami i materiałami, które wpiszą dach w otoczenie. Ostre kolory – oferowane przez producentów niektórych pokryć – szpecą podmiejski krajobraz, dlatego warto przyjrzeć się materiałom tradycyjnym. Wiejski drewniany dom kryje się gontem, strzechą lub blachodachówkami udającymi tradycyjne materiały. W przypadku domów regionalnych, na przykład góralskich, najlepszy jest dach czarny, z gontu lub aluminiowej gontopodobnej blachodachówki zestrojonej z elewacją. Z domami o ścianach wyłożonych drewnianą okładziną dobrze współgra dach w odcieniach szarości.

Dom w mieście

W mieście trudno o jednolity kolor dachów – jest ich tyle, ile ofert na rynku. Kształt dachu rzutuje na jego kolorystykę. Na dachach wielospadowych ciemny kolor może zdominować budynek, ale już w przypadku dwuspadowego można wybrać ciemne pokrycie bez groźby, że dach przytłoczy bryłę. Niezależnie od kształtu dachu i wielkości domu często wzorcem dla przyszłych inwestorów są okoliczne domy.

Budynki o klasycznej formie

W tradycyjnej architekturze biała ściana i ciemne drewno są typowe dla budynków w technice muru pruskiego. Kontrastowe zestawienie wymaga jednak troski o detal, jak okiennice czy wykończenie krokwi. Zestawienie brązowego dachu i białej elewacji jest sprawdzonym i bezpiecznym rozwiązaniem. Próbując przełamać monotonię białych ścian, można zastąpić je odcieniami beżowymi. Brązowy dach pasuje także do elewacji z klinkieru o naturalnej ceglanej barwie. Dach kryty dachówką ceramiczną w naturalnym kolorze doskonale kontrastuje z jasnymi ścianami. Ciepłe barwy i dach w kolorze czerwonej cegły to sprawdzony sposób w przypadku domów nawiązujących do stylu dworkowego. Ciemne pokrycie, grafitowe, prawie czarne, dobrze wygląda w zestawieniu z elewacją z żółtego klinkieru, ponieważ wydobywa jej ciepłą barwę. Z tym pokryciem bardzo dobrze kontrastuje też drewniana elewacja.

Kolor w roli głównej

Grafitowy dach i ściana w ciemnoczerwonym odcieniu mogą współtworzyć odważną, interesującą kompozycję kolorystyczną. Jasnoszara dachówka z blachy czy ceramiki jest zarezerwowana dla domów nowoczesnych. Ten elegancki i dyskretny kolor pasuje do każdej okładziny. Stosując szlachetne materiały wykończeniowe, jak kamień czy okładzina klinkierowa, należy pamiętać, że wymagają one odpowiedniego wykończenia dachu. Przykładowo, jeżeli na fragmentach elewacji pojawia się naturalny kamień, na dachu można ułożyć pokrycie o podobnym kolorze, na przykład łupek lub tradycyjną strzechę, która jest szara. Inaczej jest, gdy dom został obłożony klinkierem w odcieniu czerwonym. Elewacja nie będzie dobrze wyglądała z dachem o tej samej barwie. Właściwsze będą ciemny brąz i grafit. W przypadku cieplejszych tonacji klinkieru, to jest żółtych i brązowych, najlepiej dobrać dachówki w odcieniach zieleni lub brązu. Pamiętajmy również, że do cegły klinkierowej bardziej będzie pasowała dachówka ceramiczna lub gont niż zwykła blacha. Nie wybieraj kolorów dachu z katalogu czy przez internet – mogą się różnić od rzeczywistych.

tekst: Anna Wojciechowska